Deel 2: Macedonië: "De zon is ook een ster"

Voor de Grieken is de constitutionele naam ‘Republiek van Macedonië’, kortweg ‘Macedonië’, onaanvaardbaar. Het geschil is ontstaan in 1991, toen Macedonië haar onafhankelijkheid uitriep van de toenmalige socialistische Republiek Joegoslavië. In een grondwetsreferendum steunde een overweldigende meerderheid van de Macedonische stemmers (95%) de onafhankelijkheid. Het Griekse Macedonië, in vergelijking, vindt haar oorsprong verder terug in de tijd. Tijdens de Klassieke en Hellenistische periode stond Macedonië onder leiding van Koning Philippus II, die regeerde van 359 tot 336 voor Christus. Voor de Grieken is de gelijknamige buurman een gevaar voor hun identiteit en culturele historie. Beide staten leven op gespannen voet met elkaar, ondanks genormaliseerde handelsrelaties sinds 1996. Griekenland wil dat Macedonië haar naam verandert en zo de inbezitneming van cultureel-historisch erfgoed van de Grieken een halt toe roept. Doet Macedonië dit niet, dan blijft Griekenland de toegang van Macedonië tot de EU en de NAVO met een vetorecht blokkeren.

We komen aan bij het huis van Goran. Het is niet groot, maar het is ruim genoeg voor hem en zijn vrouw Elena. Ze heeft een bonenpotje klaar. “Ik heb Tavce gemaakt, een oud Macedonisch gerecht”, vertelt ze, “je moet de verwarmde bonen goed laten uitlekken en dan het kookvocht opvangen.” De uien in de pan smoren op een klein pitje. Er staat bloem, knoflook en paprika. Goran schenkt drie glazen rode landwijn in, ongegeneerd likt hij een gemorste druppel van de flessenhals. Elena vertelt dat de bonen groeien rondom de stad Tetovo in het Noorden, ze knoopt haar schort strakker om haar middel. Buiten blaffen honden, af en toe rammelt er een brommer voorbij.

“Wij boeken vooruitgang”, begint Goran. Elena pakt begrijpend zijn hand vast. “Maar”, vervolgt hij, “eerlijk is eerlijk, er heerst hier een grote maatschappelijke verdeeldheid.” Zijn blik versombert. “Vooral op het platteland zijn etnische spanningen merkbaar tussen Albanezen, Macedoniërs, Turken en Roma.” Goran staat op en loopt naar de keuken. “Neem de Albanezen. Zij kijken hun eigen televisie, stemmen op eigen politici en spreken hun eigen taal. En dan heb je het over 40% van de bevolking.” Zijn vrouw vult aan: “En dan heb je natuurlijk de naamskwestie met Griekenland, het is vaak op het nieuws”.