‘Niet helpen, maar onderzoeken. Dat is best lastig’

Lokale en landelijke overheden beslissen vaak welke voorzieningen mensen nodig hebben. Maar wat willen mensen zelf? Dat is een belangrijke vraag waar het Lectoraat Lokale Dienstverlening vanuit Klantperspectief zich mee bezig houdt. ‘We willen burgers in hun kracht zetten’, zegt associate lector Erik Jansen. Het lectoraat houdt zich in een vijftal projecten bezig met wonen, welzijn en zorg binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning. In één van deze projecten staan ouderen uit verschillende geboortelanden centraal.

Geen allochtonen

‘Indonesische mensen voelen zich geen allochtoon, maar Nederlanders die in Indonesië geboren zijn’, roept een vrouw terwijl de studenten uitleg geven over hun onderzoek. Ze vragen zich af hoe allochtone ouderen denken over de zorg in wijken van Nijmegen. ‘Surinamers ook niet, die hebben een Nederlands identiteitsbewijs’, voegt iemand toe. De student noemde de groep allochtoon om haar verhaal gemakkelijker uit te kunnen leggen. Het is niet de bedoeling om deze over één kam te scheren.

Vier studenten MWD houden zich bezig met onderzoek naar de welzijnsbehoeften van Indonesische, Molukse, Surinaamse en Antilliaanse ouderen in Nijmegen. Zij hebben een bijeenkomst georganiseerd met sleutelfiguren, om over de positie en de behoeften van de doelgroepen te kunnen praten. Het wordt een levendige discussie, met veel interactie tussen de verschillende sleutelfiguren. Dit zijn mensen die een actieve rol spelen binnen hun gemeenschap en tijdens deze discussie verschillende groepen representeren. ‘Ik vind het positief om een speciale positie binnen de gemeenschap te hebben’, legt één van de vrouwen uit. ‘Daar ben ik trots op.’

Elkaar begrijpen

Het Lectoraat heeft een instrument ontwikkeld om te achterhalen hoe buurtbewoners denken over de zorg in hun wijk. ‘In Hatert bijvoorbeeld is een grote groep bewoners erg gericht op wat er van bovenaf wordt opgelegd. Terwijl in de wijk een kleinere groep juist zegt: We moeten elkaar beter begrijpen en elkaar ontmoeten’, zegt Erik Jansen. ‘Wij vragen burgers wat er speelt aan de hand van interviews. Daar kunnen uiteindelijk de voorzieningen en het beleid op worden afgestemd.’ Dit instrument wordt nu ook toegepast in een project samen met SWON Seniorennetwerk waarin allochtone ouderen centraal staan.

Louis de Mast en Dineesh Lalbahadoersing zijn twee studenten die zich met dit project bezig houden. ‘Via narratief onderzoek hebben we interviews gedaan over de welzijnsbehoefte van ouderen. Het idee over zorg en de rol van hun kinderen daarin is vaak anders dan in het land waar mensen geboren zijn. Zo gaf een vrouw aan dat het op Curaçao heel gebruikelijk is dat kinderen voor hun ouders zorgen, maar dat zij haar kinderen niet te veel wil belasten’, zegt Louis. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) stelt als ideaal dat iedereen kan meedraaien in de maatschappij en dat mensen zo lang mogelijk thuis moeten wonen. ‘De Wmo gaat ervan uit dat het sociale netwerk van mensen een deel van de professionele zorg overneemt’, zegt Dineesh, ‘De vraag is natuurlijk of en hoe dat kan.’

Onderzoeksrol

Tijdens de opleiding zijn de studenten vooral bezig geweest met hun rol als maatschappelijk werker. ‘We zijn overgestapt naar de rol van onderzoeker’, zegt Louis. ‘Nu proberen we niet om iemand te helpen, maar om de problemen te achterhalen. Dat is soms wel lastig. Een vrouw vertelde mij dat ze moeilijk hulp krijgt. Toen heb ik haar na het interview toch nog even geholpen’, voegt Dineesh toe.
De studenten zijn gegrepen door het doen van relevant praktijkgericht onderzoek. Om duidelijk te maken wat onderzoek doen op de hogeschool inhoudt en wat narratief onderzoek is, heeft Louis een film gemaakt. Op grond van deze film is hij door lector Martha van Biene voorgedragen voor de HAN Studentenprijs. 

Bekijk hier de film Licht Kruis van Louis.

Meer weten over onderzoek op de HAN? Lees dan het katern in Sensor 11.